
İşyeri sağlık gözetimi; işe giriş muayenesi ve tehlike sınıfına göre 1, 3 veya 5 yılda bir periyodik muayene içerir. Sektöre göre PA akciğer grafisi, odyometri, SFT, hemogram ve ağır metal testleri zorunludur. Mobil sağlık araçları bu tetkikleri üretim durmadan işyerinde gerçekleştirir; tüm sonuçlar KVKK kapsamında korunur.
Çalışanların sağlık gözetimi, 6331 Sayılı Kanun'un en çok ihmal edilen ancak teftişlerde en sık ceza kesilen yükümlülüklerinden biridir. İşyeri hekimliği hizmetiyle yürütülen bu süreç, işe giriş muayenesiyle başlar ve çalışanın maruz kaldığı risklere göre düzenli periyodik muayenelerle devam eder. 2027'de mobil sağlık araçları, bu taramaları üretimi aksatmadan sahada gerçekleştirerek standart hâline gelmiştir.
İşe Giriş ve Periyodik Muayene Periyotları
Her çalışan, işe başlamadan önce işin niteliğine uygunluğunu belirleyen bir işe giriş muayenesinden geçer. Sonrasında tehlike sınıfına göre periyodik muayene tekrarlanır:
| Tehlike Sınıfı | Periyodik Muayene Aralığı | İşe Giriş Muayenesi |
|---|---|---|
| Az Tehlikeli | En geç 5 yılda bir | Zorunlu |
| Tehlikeli | En geç 3 yılda bir | Zorunlu |
| Çok Tehlikeli | Yılda bir (en geç 1 yıl) | Zorunlu |
İşyeri hekimi, maruziyetin niteliğine göre bu periyotları kısaltabilir. Örneğin gürültülü ortamda çalışan için odyometri, tozlu ortamda çalışan için solunum fonksiyon testi daha sık tekrarlanır.
Sektör Bazlı Zorunlu Tetkik Matrisi
Hangi tetkiklerin yapılacağı, çalışanın maruz kaldığı fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkenlere göre belirlenir. Aşağıdaki matris, başlıca sektörlerde önerilen/zorunlu tarama panelini özetler:
| Sektör | Temel Tetkikler | Özel Testler |
|---|---|---|
| Metal / Döküm / Kaynak | PA akciğer grafisi, SFT, odyometri, hemogram | Ağır metal (kurşun, mangan), göz tarama |
| Kimya / Boya / Plastik | PA akciğer grafisi, SFT, hemogram | Karaciğer fonksiyon testleri, idrarda fenol/hippürik asit |
| Tekstil | PA akciğer grafisi, SFT | Bisinozis taraması, odyometri |
| Gıda | Hemogram, portör muayenesi | Gaita kültürü, boğaz-burun kültürü, Hepatit paneli |
| Lojistik / Depo | Göz tarama, odyometri | EKG (operatörler), bel-sırt değerlendirmesi |
| İnşaat / Yüksekte Çalışma | EKG, göz tarama, odyometri | Nörolojik ve denge değerlendirmesi |
Temel Tetkiklerin Anlamı
PA Akciğer Grafisi
Toz, duman ve kimyasallara maruz kalan çalışanlarda pnömokonyoz (toz akciğeri) ve meslek hastalıklarının erken tespiti için dijital röntgenle çekilir.
Odyometri (İşitme Testi)
85 dB üzeri gürültüye maruz kalan çalışanlarda gürültüye bağlı işitme kaybını tespit eder; kaynak, metal ve tekstil atölyelerinde kritiktir.
Solunum Fonksiyon Testi (SFT)
Akciğer kapasitesini ölçer; tozlu ve kimyasal buharlı ortamlarda solunum yolu hastalıklarının izlenmesinde kullanılır.
Hemogram ve Biyokimya
Tam kan sayımı ve ağır metal panelleri, kimyasal maruziyetin kan tablosundaki etkilerini ve genel sağlık durumunu ortaya koyar.
Yerinde Mobil Sağlık Aracı Organizasyonu
Mobil sağlık hizmeti ile tüm bu tetkikler işyerinin bahçesine konumlanan tam donanımlı araçlarda gerçekleştirilir. Böylece çalışanların hastaneye sevk edilmesine gerek kalmaz, iş gücü kaybı önlenir. Tipik bir mobil tarama günü şöyle planlanır:
- Çalışan listesi ve maruziyet bilgileri önceden işyeri hekimiyle paylaşılır, tetkik paneli belirlenir.
- Mobil araç (dijital röntgen, odyometri kabini, SFT cihazı, kan alma ünitesi) sahaya konumlanır.
- Vardiya düzenine göre çalışanlar gruplar hâlinde taramadan geçer; üretim durmaz.
- Sonuçlar değerlendirilir, uygunluk kararı verilir ve çalışan sağlık dosyasına işlenir.
Tek bir mobil tarama gününde yüzlerce çalışanın PA akciğer grafisi, odyometri ve kan tetkikleri tamamlanabilir — bu, işyerinin yıllık sağlık gözetimi yükümlülüğünü tek seferde karşılar.
Çalışan Sağlık Dosyası ve KVKK Güvenliği
Sağlık verileri, 6698 Sayılı KVKK kapsamında özel nitelikli kişisel veri sayılır ve en üst düzeyde korunur. Kutan OSGB'nin ISO 27001 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi çerçevesinde:
- Sağlık kayıtları şifreli ortamda, yetkisiz erişime kapalı tutulur.
- Verilere yalnızca işyeri hekimi ve yetkili sağlık personeli erişir.
- Dosyalar yasal saklama sürelerine (15 yıl / maruziyette 40 yıl) uygun arşivlenir.
- Çalışan, kendi sağlık verisine erişim ve bilgilendirilme hakkına sahiptir.
Sağlık Gözetimi Kontrol Listesi
- Tüm çalışanların işe giriş muayenesi tamamlandı mı?
- Periyodik muayeneler tehlike sınıfına uygun aralıkta yenilendi mi?
- Maruziyete özel tetkikler (grafik, odyometri, SFT, kan) yapıldı mı?
- Sağlık raporları tarihli ve imzalı olarak dosyalandı mı?
- Veriler KVKK'ya uygun, şifreli ve erişimi kısıtlı mı?
İşyerinizde kaç çalışan için hangi panelin gerektiğini öğrenmek ve mobil tarama takvimi oluşturmak için Kutan OSGB sağlık koordinasyon ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Periyodik sağlık muayenesi ne sıklıkla yapılmalı?
+
Az tehlikeli işyerlerinde en geç 5 yılda bir, tehlikelide 3 yılda bir, çok tehlikelide yılda bir yapılır. İşyeri hekimi, maruziyetin niteliğine göre bu süreyi kısaltabilir.
Hangi sektörde PA akciğer grafisi zorunludur?
+
Metal, döküm, kaynak, kimya, boya ve tekstil gibi toz, duman veya kimyasal buhara maruz kalınan sektörlerde PA akciğer grafisi, pnömokonyoz ve meslek hastalıklarının erken tespiti için gereklidir.
Mobil sağlık taraması üretimi durdurur mu?
+
Hayır. Mobil sağlık aracı işyerinin bahçesine veya otoparkına konumlanır; çalışanlar vardiya düzenini bozmadan gruplar hâlinde taramadan geçer, böylece iş gücü kaybı yaşanmaz.
Odyometri testi kimlere yapılır?
+
85 dB ve üzeri gürültüye maruz kalan çalışanlara yapılır. Kaynak atölyeleri, metal işleme, tekstil ve ağır makine kullanılan ortamlarda gürültüye bağlı işitme kaybını tespit etmek için zorunludur.
Çalışan sağlık verileri nasıl korunur?
+
Sağlık verileri KVKK kapsamında özel nitelikli kişisel veri sayılır. ISO 27001 standardıyla şifreli ortamda, yalnızca işyeri hekimi ve yetkili personelin erişebildiği biçimde saklanır.
İşe giriş muayenesi yapılmadan çalışan işe başlayabilir mi?
+
Hayır. İşin niteliğine uygunluğu belirleyen işe giriş muayenesi, çalışan işe başlamadan önce yapılmak zorundadır. Aksi hâlde işveren yasal sorumluluk ve idari para cezasıyla karşılaşır.
İşletmenizin İSG Uyum Durumunu Kontrol Edin
Çalışan sayınız, tehlike sınıfınız ve mevcut dosyalarınızı inceleyelim; yasal eksiklerinizi ve gereken aylık süreleri ücretsiz analiz edelim.



